Terug naar Waarom

Anders kijken naar dementie

Stel je eens voor dat je hoofd, je hoofd niet meer is. Je krijgt ineens beelden die je niet meer begrijpt. De herinnering die je altijd binnen een context kon plaatsen is nu een herinnering op zich. Wanneer de context, of het kader wegvalt, is de herinnering ineens een film waarin je bent beland waarvan je de spelers niet (meer) kent.

De dementerende mens heeft voortdurend deze ervaring. Mijn moeder omschreef het altijd heel treffend. Ze noemde het, ik ben verdwaald in mijn hoofd, of ik ben mijn hele leven kwijt. Wanneer ik in de rust bij haar zat, liet ik haar vertellen hoe dat voor haar voelde. Stotterend, vaak in totale verwarring, deelde ze haar ervaring en ondanks dat ik haar gesproken woorden niet altijd begreep, voelde ik wel wat ze me probeerde te zeggen. Ik luisterde naar haar, gaf haar mijn aandacht en streelde haar gezicht om in een liefdevolle verbinding te zijn. Ik voelde haar pijn en verdriet voorbij haar woorden. In de meeste gevallen werd ze rustig. Soms niet, dan bleef de angst en nam de onrust toe.

Voorbij het aardse lijden heeft dementie een diepe betekenis. Is dat makkelijk: Nee. Het is vreselijk moeilijk om te zien hoe het fysieke lichaam langzaam maar zeker verschrompeld. Van krom lopen tot niet meer lopen. Van nauwelijks nog verstaanbare woorden tot woede uitbarstingen die niet meer zijn te verstaan. Van verder wegzakken de verstilling in tot helemaal niets meer zeggen. Aards is het verschrikkelijk. Maar dwars door dit aardse lijden, wil de mens iets zeggen. Wanneer je leert de taal te verstaan van deze groep mensen hebben ze ons iets te vertellen. Onverwerkte processen, opgelopen trauma‘s maar ook andere geluiden zoals het uitspreken van de woorden: ik hou van jou en vergeef me.

Neem nu eens even de tijd om in te voelen wat voor jou dementie betekent. Wanneer je iemand kent heb je daar een gevoel bij. Wanneer je niemand kent heb je er vast wel eens over gelezen of iets over gehoord. Neem de tijd om te voelen, te lezen en na te denken over deze ziekte.

Jarenlang heb ik mijn moeder mogen begeleiden in haar proces   »





van dementie. Wanneer je naar de ziekte kijkt, kan ik niet anders zeggen dan dat het vreselijk is om dement te zijn. Het verdwalen in je hoofd moet intens zwaar zijn. Niet meer wetend wie je bent, waar je bent en waarom je er bent, veroorzaakt een diepe eenzaamheid. Mensen met dementie zijn eenzaam omdat ze de wereld niet meer begrijpen. We weten allemaal hoe belangrijk het is je veilig te voelen. We weten dat een dementerende dit basisgevoel kwijtraakt. Probeer je nu eens een paar minuten voor te stellen wat dat betekent. Wanneer er geen veiligheid wordt ervaren, wordt je bang. Wanneer de angst toeneemt, wordt je eenzaam. Dit gaat samen en je kunt er helemaal niets aan doen.

Je komt als geroepen zegt mijn moeder als ik haar vandaag bezoek. Ze is erg overstuur. Ze beeft en huilt. Omdat ze zo overstuur is, kan ik haar helemaal niet volgen. Kom zeg ik, we gaan eerst naar boven naar je kamer zodat je rustig kunt zitten en me kunt vertellen wat er aan de hand is. Eenmaal boven begint ze meteen te vertellen. Die man is er weer! Oh, Trijnie, die man is er weer en ik kan er niet van slapen omdat ik zo vreselijk bang ben. Ik kruip onder de dekens maar hij is overal.

Maar zo een kort fragment. De wanhoop van mijn moeder komt iedere keer enorm binnen. In de huidige zorg is vaak (te) weinig aandacht voor de individuele of unieke mens. Dat komt niet omdat de verpleegkundigen en alle anderen mensen die in de zorg werken hun werk niet goed doen. Integendeel, ik heb vaak gemerkt dat bij al die mensen het hart op de goede plaats zit en dat ze betrokken zijn. Het ontbreekt deze mensen vaak aan tijd. Er is domweg geen tijd genoeg om daadwerkelijk met de juiste intentie, waarin de liefde centraal staat, er te zijn voor deze hulpbehoevende mensen. Probeer je dit ook eens een paar minuten voor te stellen. Wat ik wil, is vanuit verstilling in een liefdevolle verbinding het proces van mensen met dementie en de directe familie begeleiden.

Wanneer wij de mens kunnen volgen in de verdwaalde geest gaat er een nieuwe wereld open. Deze wereld geeft ons de kans anders naar dementie te kijken.  


Terug naar Waarom